Ilu opiekunów na wycieczce szkolnej powinno przypadać na grupę uczniów? Przepisy nie wprowadzają jednego przelicznika, np. 1 opiekun na 10, 15 czy 20 dzieci. Liczbę opiekunów należy ustalić odpowiednio do wieku i potrzeb uczestników, ich stanu zdrowia, charakteru wyjazdu oraz warunków, w których będzie się odbywał.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku kolonii i obozów będących wypoczynkiem dzieci i młodzieży – tutaj przepisy wskazują konkretne limity liczby uczestników przypadających na wychowawcę.
Wyjaśniamy, skąd bierze się ta różnica i jak właściwie określić liczbę opiekunów.

Najważniejsze informacje
- Nie istnieje jeden ustawowy przelicznik określający, ile dzieci może przypadać na opiekuna zwykłej wycieczki szkolnej.
- Liczbę opiekunów ustala się z uwzględnieniem m.in. wieku, rozwoju psychofizycznego, stanu zdrowia i ewentualnej niepełnosprawności uczestników, a także rodzaju i warunków wycieczki.
- Dyrektor szkoły zatwierdza kartę wycieczki oraz wyznacza jej kierownika i opiekunów.
- Limit 15 lub 20 uczestników na wychowawcę dotyczy wypoczynku dzieci i młodzieży, np. kolonii i obozów, a nie każdej wycieczki szkolnej.
- Wycieczka zagraniczna nie ma odrębnego ustawowego przelicznika liczby opiekunów, ale wiążą się z nią dodatkowe wymagania organizacyjne.
Liczba opiekunów według przepisów – co mówi rozporządzenie?
Jednym z najczęściej pojawiających się pytań przed wyjazdem jest: ilu opiekunów na wycieczce szkolnej trzeba zapewnić?
Przepisy nie wskazują jednej liczby właściwej dla wszystkich wyjazdów. Zgodnie z § 32 ust. 1 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach przy ustalaniu liczby opiekunów oraz sposobu zorganizowania opieki należy uwzględnić:
- wiek uczniów,
- stopień ich rozwoju psychofizycznego,
- stan zdrowia,
- ewentualną niepełnosprawność,
- specyfikę zajęć, imprezy lub wycieczki,
- warunki, w których wycieczka będzie się odbywać.
Oznacza to, że liczba opiekunów na wycieczce szkolnej powinna być ustalana dla konkretnego wyjazdu, a nie wyłącznie na podstawie liczby uczestników.
Limit dzieci na wychowawcę na koloniach i obozach – skąd bierze się 15 lub 20?
Nieporozumienia wokół liczby dzieci przypadających na jednego opiekuna często wynikają z mylenia zasad obowiązujących na wycieczkach szkolnych z przepisami dotyczącymi kolonii i obozów.
W przypadku wypoczynku przepisy rzeczywiście określają konkretne limity. Jeden wychowawca wypoczynku może mieć pod opieką maksymalnie 20 uczestników. Jeżeli w grupie znajdują się dzieci do 10. roku życia, liczba uczestników przypadających na jednego wychowawcę nie może przekraczać 15.
| Rodzaj wyjazdu | Liczba uczestników przypadających na opiekuna lub wychowawcę |
| Zwykła wycieczka szkolna | brak jednego ustawowego przelicznika |
| Wypoczynek – grupa starszych dzieci i młodzieży | maks. 20 uczestników na wychowawcę |
| Wypoczynek – grupa z dziećmi do 10 lat | maks. 15 uczestników na wychowawcę |
Dlatego zasady dotyczącej 15 czy 20 uczestników nie należy automatycznie przenosić na jednodniową lub kilkudniową wycieczkę organizowaną przez szkołę w ramach krajoznawstwa i turystyki.
Ilu opiekunów na wycieczce dzieci z niepełnosprawnością?
Także w przypadku wycieczki, w której uczestniczą uczniowie z niepełnosprawnościami, przepisy dotyczące wycieczek szkolnych nie wprowadzają jednego przelicznika liczby dzieci na opiekuna.
Niepełnosprawność uczestników została jednak wprost wymieniona wśród czynników, które trzeba uwzględnić podczas ustalania liczby opiekunów i sposobu zapewnienia opieki.
Znaczenie mogą mieć m.in.:
- możliwość samodzielnego przemieszczania się uczestnika,
- sposób komunikacji,
- dostępność miejsc znajdujących się w programie,
- długość i charakter trasy,
- potrzeba indywidualnego wsparcia podczas przemieszczania się lub wykonywania określonych czynności,
- program i intensywność wyjazdu.
Liczba opiekunów powinna więc odpowiadać faktycznym potrzebom konkretnej grupy. Sam fakt uczestnictwa ucznia z niepełnosprawnością nie prowadzi automatycznie do określonego przelicznika, ale musi zostać uwzględniony podczas organizowania opieki.
Ponownie warto przy tym odróżnić wycieczkę szkolną od kolonii lub obozu. W przepisach dotyczących wypoczynku obowiązują dodatkowe zasady odnoszące się do uczestników z niepełnosprawnościami lub przewlekle chorych.
Ilu opiekunów powinno być na wycieczce zagranicznej?
Wycieczka zagraniczna również nie ma osobnego ustawowego przelicznika określającego liczbę uczniów przypadających na jednego opiekuna.
Wyjazd poza Polskę wiąże się jednak z dodatkowymi obowiązkami. Dyrektor szkoły informuje o organizacji takiej wycieczki organ prowadzący i organ sprawujący nadzór pedagogiczny, a szkoła musi zapewnić wymagane ubezpieczenie.
Kierownik wycieczki lub co najmniej jeden z opiekunów musi też znać język obcy w stopniu umożliwiającym porozumiewanie się w państwach tranzytowych i kraju docelowym.
Przy ocenie, ilu opiekunów na wycieczce zagranicznej będzie potrzebnych, warto uwzględnić również długość pobytu, noclegi, przemieszczanie się między miejscowościami i rodzaj zaplanowanych aktywności.
Kto odpowiada za dobór liczby opiekunów?
Zgodę na organizację wycieczki wyraża dyrektor szkoły poprzez zatwierdzenie karty wycieczki. To właśnie w karcie podaje się m.in. liczbę uczniów oraz liczbę opiekunów. Dyrektor wyznacza również kierownika i opiekunów wycieczki.
Kierownik odpowiada następnie za organizację wyjazdu, zapoznanie uczestników i opiekunów z zasadami bezpieczeństwa oraz określenie zadań poszczególnych opiekunów w zakresie realizacji programu, opieki i bezpieczeństwa uczniów.
Sama liczba uczestników nie powinna więc być jedyną podstawą decyzji. Ta sama grupa może wymagać innej organizacji opieki podczas spokojnego zwiedzania, a innej podczas intensywnego programu terenowego.
Jak określić liczbę opiekunów dla konkretnej wycieczki?
Zamiast zaczynać od uniwersalnego przelicznika, warto przeanalizować cały przebieg wyjazdu.
Przed ustaleniem, ilu opiekunów na wycieczce będzie potrzebnych, dobrze odpowiedzieć na kilka pytań:
- W jakim wieku są uczestnicy?
- Czy grupa wymaga szczególnego wsparcia lub nadzoru?
- Czy w wycieczce uczestniczą osoby z niepełnosprawnościami lub innymi potrzebami wpływającymi na organizację opieki?
- Czy wyjazd jest jednodniowy, czy obejmuje noclegi?
- Jak często grupa będzie się przemieszczać?
- Czy program przewiduje aktywność fizyczną albo korzystanie ze specjalistycznego sprzętu?
- Czy część programu będzie realizowana w mniejszych grupach?
- Jak wygląda transport i poruszanie się pomiędzy poszczególnymi punktami programu?
- Czy opiekunowie będą w stanie przez cały czas skutecznie nadzorować powierzonych im uczniów?
Przy specjalistycznych wycieczkach krajoznawczo-turystycznych kierownik oraz opiekunowie muszą dodatkowo posiadać udokumentowane przygotowanie zapewniające bezpieczną realizację programu.
Organizacja wycieczki z WyjazdySzkolne.pl
Odpowiednio zaplanowana opieka to tylko jeden z elementów przygotowania szkolnego wyjazdu. Trzeba też połączyć program, transport, noclegi, posiłki, rezerwacje i logistykę grupy w jedną sprawnie działającą całość.
W WyjazdySzkolne.pl pomagamy szkołom organizować wyjazdy dopasowane do wieku uczestników, liczebności grupy i charakteru programu. Dzięki temu nauczyciele mogą ograniczyć liczbę spraw organizacyjnych, które muszą koordynować samodzielnie.
Formalne wyznaczenie kierownika i opiekunów pozostaje po stronie szkoły. Jeśli chcesz sprawdzić, jakie osoby mogą pełnić tę funkcję, przeczytaj również poradnik kto może być opiekunem na wycieczce szkolnej?.
Planujesz wyjazd dla klasy lub większej grupy szkolnej? Skontaktuj się z nami – pomożemy przygotować program i kwestie organizacyjne wycieczki.
Jakie ustawy zweryfikować przed wyjazdem?
Informacje dotyczące liczby i organizacji opieki podczas wycieczek szkolnych znajdują się m.in. w:
- rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach – w szczególności § 32,
- rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z 25 maja 2018 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki,
- rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z 30 marca 2016 r. w sprawie wypoczynku dzieci i młodzieży – w zakresie kolonii, obozów i innych form wypoczynku.
FAQ
Czy kierownik wycieczki może być jednocześnie opiekunem?
Tak. Dyrektor szkoły może wyrazić zgodę na połączenie funkcji kierownika i opiekuna wycieczki.
Czy opiekun wycieczki musi być nauczycielem?
Nie zawsze. Co do zasady dyrektor wyznacza kierownika i opiekunów spośród pracowników pedagogicznych szkoły, ale w zależności od celu i programu wycieczki opiekunem może zostać również inna osoba wskazana przez dyrektora.
Czy pilot albo przewodnik automatycznie jest opiekunem uczniów?
Nie. Sama obecność pilota lub przewodnika nie oznacza, że dana osoba pełni formalną funkcję opiekuna wycieczki szkolnej. Opiekunów wyznacza dyrektor szkoły.
Ilu opiekunów powinno być na wycieczce przedszkolnej?
Przepisy nie wskazują uniwersalnego przelicznika również dla wycieczki przedszkolnej. Młodszy wiek dzieci jest jednak jednym z czynników, które trzeba uwzględnić przy ustalaniu liczby opiekunów i sposobu organizacji opieki.